İran'da Ahmedinejad'ın seçim zaferinin tescillenmesinin ülkede oluşturduğu siyasi duruma yansımaları...

Hakkı Uygur

Anayasa Koruyucu Konseyinin geçtiğimiz günlerde resmen seçim sonuçlarını doğrulamasıyla Mahmud Ahmedinejad'ın seçim zaferi tescillenmiş oldu. Her ne kadar asıl tescil Hameney'in seçimlerden bir hafta sonra yaptığı Cuma konuşmasında gerçekleşmiş olsa da iç hukuk açısından AKK'nın kararı önemliydi.

Bu süreçte önemli birçok şey yaşandı. Bunlardan birisi AKK'nın bağımsız bir "hakikati araştırma komisyonu" kurmayı kabul etmesiydi. Sürekli olarak "süreç normal seyrini izleyecek" açıklaması yapan AKK kendi dışından Velayeti, Durri Necefabadi ve Ebu Turabi gibi önemli isimlerden bir komisyon kurarak üzerindeki şaibeleri zımnen kabul etmiş oldu. Bunda Meclis Başkanı Laricani'nin tavrı etkili olmuşa benziyor…

AKK'nın kararına tepkiler gecikmedi. Musevi ve Kerrubi'nin yanı sıra eski Cumhurbaşkanı Hatemi ve devrimden sonra 20 yıl boyunca Isfahan Cuma İmamlığı görevinde bulunan ancak cumhurbaşkanlığı sırasında Hatemi'ye yapılan baskıları protesto etmek için görevinden istifa eden Ayetullah Tahiri yeni hükümetin gayri meşru olduğunu iddia etti. Hatemi daha da ileri giderek yapılanları bir darbeye benzetti…

Son olayda İran'ın krizi iyi yönetemediği özellikle devrim lideri Hameney'in nüfuzunun büyük ölçüde yara aldığı herkesin ortak fikri. Hameney geniş kesimlerde açtığı hayal kırıklığını susarak gidermeye çalışırken Kalibaf ve Laricani gibi daha alt seviyedeki yetkililer protestoculara sıcak mesajlar göndererek gerginliği azaltmaya uğraşıyorlar.

Kerrubi AKK'ya yazdığı son mektubunda üyelerin seçim sonuçlarını onaylayacaklarsa bile bunu anayasada yer alan velayeti fakihin mutlak otoritesine atıfta bulunarak yapmalarını ve kurumun onurunu korumalarını istedi. Kerrubi bu isteğiyle Humeyni dönemindeki üçüncü dönem meclis seçimlerini hatırlattı. O dönemde AKK içişleri Bakanlığının aksine seçimlerde hile yapıldığı hususunda ısrarcı olmuş ancak Humeyni'nin içişleri bakanlığı lehinde tavır koyması üzerine konsey veliy-i fakihin teşhisiyle karar verdiğini açıklamıştı. AKK'nın bu olaya tepkisi epey sert olmuş bazı isimler konsey üyeliğinden istifa etmişlerdi.

Kerrubi'nin gazetesinin bir günlüğüne yayınlanmamasına yol açan bu isteğinin yerine getirilmesi beklenmiyordu. Zira Hameney'in Humeyninin karizmasına sahip olmadığı ve böyle bir durumda çok ağır darbe alacağı biliniyordu.

Öte yandan Musevi seçim sonuçlarına itirazını sürdürüyor. Yasal protesto gösterisi için hâlâ içişleri bakanlığından izin alamayan Musevi televizyondan canlı konuşma yapma konusunda da isteğini alamadı...

İran Genel Kurmay Başkanı Hasan Firuzabadi'nin Avrupa ülkelerini suçlayarak İran'dan özür dilemeyinceye kadar nükleer müzakerelerin gerçekleşmeyeceğini açıklaması İran'da askerlerin siyasete müdahalesinin son örneği oldu.

Gelişmelerin İran'ın dış politikasını da etkileyeceği belli oldu. Obama'nın İsrail'i sıkıştırmaya başlamasından ve İran liderliğine mektup göndererek yeni bir başlangıç arzusunda olduğunu açıklamasından sonra olayların bu şekilde patlak vermesi, yine İran'ın karışıklıklardan ısrarla İngiltere ve İsrail'i sorumlu tutması anlamlı. Sonuçlardan en çok İsrail'in kârlı çıkması tesadüf olsa gerek. İsrail şimdi "Biz demedik mi bu yönetimle müzakerelerde bulunamaz, rejim bağlılarının bile en temel siyasi haklarının çiğnendiği bir ülkeyle mi uzlaşacaksınız" havalarında. Tabi burada olayları kimlerin tetiklediği de önemli. Acaba seçimlerde hile yapıldığı iddiasıyla sokaklara dökülen insanlar mı yoksa bu sonuçları kestirdikleri halde kimsenin inanmayacağı seçim sonuçlarını açıklayanlar mı ABD ile başlayacak süreçten daha çok rahatsız olurlardı. Komplo teorilerden hoşlananlar için küçük de bir bilgi; son süreçte elli yıllık dava arkadaşlarıyla bile bozuşan Hameney'e şu sıralar en yakın isim, İran'ın sayılı zenginlerinden olan ve aynı zamanda en radikal gruplardan Mutelife'nin başkanlığını üstlenen Habibullah Asgerevladı Muselman. Soyadındaki Müslüman vurgusu ilginç değil mi?